تبلیغات
تاریخ ایران - شهر ری

      شهر ری یکی از باستانی‌ترین شهرهای جهان و ایران و از شهرهای استان تهران است. تاریخ بنا ری به زمان گروه های آریایی می‌رسد و ری از همه شهرهای ماد بزرگتر بود ری در واژه به چم شهر پادشاهی است. باشنده و جایدار ری را رازی می‌نامند ری در هنگامه‌ای پایتخت ایران بوده‌است. این شهر در درازنا تاریخ به نام گوناگونی خوانده می‌شده، راگا، رغه، ارشکیه، رام اردشیر، ام البلاد، ری شهر، و محمدیه از نامهایی بودند که ری در هر هنگامه به فرنامی با یکی از این نام‌ها خوانده می‌شده بنابرآنچه که در اوستا آمده ری سیزدهمین شهری است که درجهان ساخته شده‌است.

تاریخ ری

پیدایش ری

در بنای شهر ری ناسازگاری هایی هست.
              در کتاب نزهة القلوب آمده‌است ری را شیث بنی آدم بنا نهاده‌است. در مختصرالبلدان ابن فقیه بنای ری را به نوادگان «بیلان ابن اصبهان بن فلوج بن سام بن نوح» فرنام داده‌است.
     رابرت کرپتر، جهانگرد انگلیسی به پیروی از نویسنده  کتاب آثارالبلاد می گوید«ایرانیان بنای این شهر را به هوشنگ پسربزرگ کیومرث فرنام می‌دهند.»
             همچنین نویسنده کتاب هفت اقلیم می‌نویسد: "در بنای شهر ری اختلاف بسیار کرده‌اند بعضی برآنند که ری را رازبن اصفهان بن فگل نبشته بنا کرده و برخی گویند رازبن خراسان ساخته و بعضی گفته می‌کنند هوشنگ و کسانی هم روایت می‌کنند کیخسرو بن سیاوش"
            همچنین می‌گویند ری شهری است که فیروزبن یزدجرد بنا کرد و آن را رام‌فیروز نام نهاد در فرهنگنامه دهخدا آمده است: بانی ری، راز بن فاروس بن لواسان و به قولی شیس بنی آدم است. گروهی نیز بنای ری را به (روی) از فرزندان نوح و یا ری‌بن بیلان بن اصفهان بن فلوخ فرنام داده‌اند.

ری پیش از اسلام

           ری در هنگامه ی  پیش از اسلام مرکز بزرگ آیینی زرتشتیان بوده و به دست مدیران موبد گونه ای فرمانداری آیینی سان واتیکان در آن هست داشت و به گونه سره ری در هنگامه ماد ها و هخامنشیان وحتا پیش از آن نیز شهری سپندینه به شمار می‌آمد. جای گرفتن ری در راه راه ابریشم که از آنجا به هگمتانه می‌رفت زیاده بر سوی آیینی به ری ارزش بازرگانی نیز می‌داده‌است، بنابراین مردم ری دست بالا بازرگان و سودا گر  بوده‌اند.
            درونشد آریایی ها در کران هزاره دوم پیش از زایش مسیح به ری و جایداشت شاخه‌ای از آنها در راه گذر خود به شمال و باختر، نشانه ای از خود بر جای گذاشته که گواهان آن به گونه کوره‌های سفال پزی در کهریزک و نیز در سال ۱۳۷۳ در تپه معمورین در فرودگاه بین المللی امام خمینی به دست آمده‌است، پس از درونشد آریایی ها که با ارزشترین آنها ماد ها و پارس ها می‌باشند و در آمیختن آنها (مادها) با بومیانی که پیش از آنها در این سرزمین باشنده بودند این پهنه نیز در بخش بندی مادها به رماد رازی یا راگا، راگس که در جنوب تهران جای داشت جای گرفت (۷۲۰ - ۵۵۰ پ.ز) با پیروزی کوروش بر نیا خود آژدهاک در سال (۵۵۰پ.ز) پایه‌های نخستین امپراتوری بزرگ جهانی پی‌ریزی شده که هنگام دو سده تا سال (۳۳۰ پ.ز) زندگی یافت این امپراتوری زیاده برسرزمین‌های هست در کرانه فرمانداری ماد از خاور تا سند، باختر تا آسیای کوچک را نیز در بر می‌گرفت، در بخش بندی درونی دگرگونی چندانی فرنام به هنگامه ماد داده نشد و استان های مادی همچنان با همان نام بر جای ماندند در این هنگامه این پهنه در کرانه (رک) جای داشته‌است. در بند ۱۲ از ستون ۱ نبشته پارسی باستان گل نبشته بیستون آمده‌است:

 "داریوش شاه گوید: پس از آن، (فرورتیش) با سواران کم گریخت، سرزمینی (ری) نام در ماد سو روانه شد..."

  در بند ۱۱ ستون ۳ نبشته پارسی باستان بار دیگر از ری نام برده می‌شود:

"داریوش شاه می‌گوید: پس از آن من سپاه پارسی را از ری نزد ویشتاسپ فرستادم..."

          اسکندر مقدونی در پی گیری داریوش سوم از راه هگمتانه به ری وارد می‌شود و ویرانی‌ها به بار می‌آورد. پس از مرگ وی به دست سردارانش بخش شد و در این میان سلوکوس سردار نامی او با پیروزی بر آنتیگون بخش بیشتر آسیای باختری را فروگرفت و پی در پی سلوکی را در سال (۳۱۲ پ.ز) ریخت داد.

          در هنگامه سلوکیان، در ری زمین لرزه شدید روی داد، شهر بر شوند این زمین لرزه ویران شد و سلوکوس نخست (بین سالهای ۳۱۲-۲۸۰ پیش از زایش مسیح) شهر را دوباره ساخت و نام زادگاه خود اورپس را بر آن نهاد، به همین شوند در هنگامه سلوکیان از شهر ری به نام اورپس در تاریخ یاد می‌شود.

          در هنگامه اشکانیان به شوند اینکه نشانه ها بجا مانده از اشکانیان به دست پی در پی پسین ساسانیان از بین رفته‌است دانش های زیادی در دست نیست و لی آنچه آشکار است ری همچنان ارزش خود را نگه داری کرده و برج و باروی بزرگی در نزدیکی و آغاز چشمه سوربن یا چشمه علی کنونی که ویژه به شاهان و فرماندهان داشت ساخته شده‌است. در این هنگامه ری به گونه یک مرکز آیینی بازرگانی و میانه کشاورزی و دامداری به زندگی خود پایداشت داشته‌است.

          شهر ری در هنگامه ساسانیان از مراکز بزرگ آیینی زرتشتیان بود و در آن به دست موبدان موبد گونه ای فرمانداری آیینی سان واتیکان هست داشت. باید گفت ری در هنگامه ساسانیان شهر سپندینه نامیده می‌شد و آتشکده ی ری از بزرگترین آتشکده های آن هنگامه بود که نشانه های آن نیز هم اکنون هست.

ری پس از اسلام

          در هنگامه پس از اسلام که سپاه ایران در جنگ نهاوند از مسلمانان شکست خورد و فرمانداری مرکزی از بین رفت، کشور ایران و کشورهای زیر دست آن نیز به کندی تکه تکه گردیدند و فرمانداری هر شهر از که ری نیز از آن هاست به دست مرزبانان آن افتاد. پس از گشایش ری نو یا ری زیرین به دستور نعیم بن مسده و به دست همین زینبدی بنا شد و ری پیشین یا ری برین ویران شد. ری نو در جنوب خاوری ری پیشین بنا گردید.

          ری در آغاز سده چهارم هنگامه پرشکوهی از رشد و پهناوری خود را آغاز کرد و این هنگامه مرداویج دیلمی نخستین شاه خاندان زیاری بود. مرداویج در سال ۳۱۵ سفری در دیدگان ساستار آشکار شد و در سال ۳۱۹ سفری خود سالاری یافت و پایتخت خود را ری جای داد.

          ری در فرمانداری رکن الدوله پایتخت او فرنام می‌شد و در این زمان بازهم بر ارزش ری افزوده شد. در این هنگامه ری مرکز ساستاری فرهنگی ایران و جهان اسلام دگرگون شد و این کار فروغ دانش و ادب را در این شهر درپی داشت.

          ری در هنگامه اسلامی، پناه‌گاه فرمان‌داران بنی امیه بود. این شهر از کشمکش‌های آیینی آسیب بسیار دید و در سال ۶۱۷ هـ. ق مردم آن، در تاخت و تاز مغولان کشته شدند. هنوز نشانه ها تاخت مغولان از بین نرفته بود که ری بار دیگر در سال ۷۸۶ س.م به دست سپاهیان تیمور به ویرانه‌ای دگرگون شد و از آن پس، دیگر روی آبادی به خود ندید. ویرانه‌های ری پیشین هنوز نزدیک شهر کنونی ری مانده  است.

نام گذاری

            ری در واژه به چم شهر پادشاهی است. باشنده و جایدار ری را رازی می‌نامندهمچنین شیخ ربوه دمشقی (درگذشته 727 سـ) نوشته است:
             از ری به چم نیکویی یاد شده است همچنین (راج) یا (راک) از نام‌های ری به چم برلیان و تابان است ری در تاریخ پرپیشینه خود، اسم ها و برنام‌های پر شماری را داشته است که در هر هنگامه به فرنامی با یکی از این نام‌ها خوانده می‌شده.

نام های پیشین ری

            آرساسیا، آرساکیا، ارشکیه، اروپس، اروپوس، اَلرّی، اورپا، اورپُس، ائوروپوس، بت رازیکایه، حضرت عبدالبزرگ، دورا، رِ، راجیس، راجیش، راجیک، راز، رازی، رازوک، راژس، راک، راکس، راکیا، راگ، راگا، راگای، راگز، راگس، راگو، راگیا، راگیانا، رام اردشیر، رام پیروز (رام فیروز)، رائی، راورُپُس، رای، رغه، رک، رگ، رگا، رگس، رگه، ری ارشیر، ریشهر، شیخ‌البلاد، ماد پایین، ماد راجیانا، ماد رازی، ماد راگیان، ماد رگیانا، ماد سفیلا، محمدیه، مدی، ئوروپوس.

          در آغازین فرهنگنامه تطبیقی، زیادی گونه و بخشی از نام ها و برنام ها یاد شده ری به شوند ناسازگاری در گویش‌ها و سامان و حتا گمانی بر شوند نادرستی نویسندگان به گونه‌های گوناگون بیان شده است.

           نکته دیگر آنکه نام های ری همه گفته نشده و نیاز به پژوهش بیشتری دارد. به فرنام نمونه عروس‌البلادو ام‌البلاد دو تا از برنام ها نامور ری هستند که در پهرست بالا از خامه افتاده است. همچنین در یک شوند پیوسته به 520 سفری مهی آمده است. منوچهر پیشدادی شهر ری را که خراب بود از نو بنا نهاد و آن را (ماه جان) نامید.ژان شاردن جهانگرد و جهانگرد هنگامه صفوی نیز در شمار برنام ها و فرنام ها ری (باب الابواب الارض)، (سوق العالم) و (بلدة البلاد) را یاد می‌کند. همچنین درباره ی نام ری، در گل نبشته های بیستون در آن گل نبشته ای است که به زبان مادی می‌باشد راگا نگارش کرده و در گل نبشته دیگر که به زبان تورانی است (راگ کا ان( همچنین در یک نبشته زمین شناسی سده چهارم سفری از ری به نام (مهدیه) یاد شده و در شوند این نام‌گذاری نوشته است: زیرا مهدی در روزگار منطور در ری اقامت داشت و رشید در آنجا زاده شد.

تاریخ سود جستن از نام های ری

          نام ری در سرچشمه های باستانی بار ها و به گونه ها گوناگون برده شده‌است. در پیوست‌های نا آیین نامه ای فرنام به تورات کتاب سپندینه یهودیان به نام‌های «توبیت» و «ژودیت» به سامان این شهر به نام «راگس» و «راگو» یاد شده‌است.

           در کتاب سپندینه زرتشتیان نام ری از چند سوی برده شده‌است. یکی از آن سوی که این شهر زادگاه زرتشت بوده که آن را به نام «رغه» و «راگا» یاد شده‌است. در گل نبشته بیستون که سنگ نبشته‌ای از داریوش است نیز رگا نامیده شده‌است.

          سلوکیان به ری «اروپا» و اشکانیان«ارشکیه»برنام داده بودند. اشکانیان این شهر را پایتخت خود جای داه بودند. ولی هنگامی ساسانیان به پادشاهی می‌رسند دوباره این شهر را به نام باستانی آن، «ری» نامیدند.

           در بسیاری از سرچشمه ها اسلامی «محمدیه» فرنام دیگری برای ری یاد می‌شود. این شمار نام برای شهرری از آن سوی بود که هر کدام از شاهان که کمر به آبادانی این شهر می‌بستند نام دل‌خواه خود را بر آن می‌نهادند.

زمین شناسی
        
شهر ری کرانه‌ای است با پهنه ۲۲۹۳ کیلومتر مربع، از شمال به شهرستان تهران، از جنوب به شهرستان قم از خاور به شهرستان ورامین و شهرستان پاکدشت، از باختر به شهرستان‌های اسلامشهر، رباط کریم و زرندیه کران می‌شود پهنه بخش سه‌گانه شهرستان ری: بخش مرکزی 174؛ بخش کهریزک543، و فشاپویه 1645 کیلومتر مربع می‌باشد شهر ری مرکز شهرستان ری بین هم بستان زمین شناسی '۳۶°۳۵ شمالی، '۲۶°۵۱ خاوری هست شده است. بلندای این شهر از رویه دریا 1062 متر است. شهر ری در جنوب‌خاوری شهر تهران است. درازا  ری تا مرکز شهر تهران مرز بر 14 کیلومتر است.

آب و هوا

           هوای شهر ری میانجی و خشک می‌باشد. دست بالا میزان گرما در تابستان ۴۲ میزان سانتی گراد بالای صفر و دست کم در زمستان به ۴ میزان سانتی‌گراد زیر صفر می‌رسد. میزان باران سالیانه شهر ری به دست ۲۰۰ میلی‌متر است.

نا همواری ها

           شهرستان ری در دشت هست گردیده و کوه‌های آن بلندای زیادی ندارند. این کوه‌ها آمیخته از:
  1. کوه بی بی شهربانو:این کوه در خاور شهر ری و پیوست به آن می‌باشد. کوه بی‌بی شهربانو در خاور شهر ری و بلندایش از رویه دریا 1535 متر است.
  2. کوه آراد:این کوه در مرکز شهرستان ری مرز درازای بخش‌های کهریزک و فشاپویه جای گرفته است. کوه آراد در 9 کیلومتری شمال‌خاوری حسن آباد هست شده و بلندای آن 1428 متر است. از این کوه به نام (اراده) هم یاد شده است. همچنین در یک نگاشتار پیوسته به سال 1307 سفری مهی هنگامه ناصرالدین‌شاه قاجار که به دست دو نفر از مهندسین ایرانی آن هنگام نگار شده بود. از کوه آراد با نام کوه (اراد) یاد شده است. همچنین در کتاب زمین شناس مفصل ایران کوه آراد با نام کوه (حسن‌آباد و کنارگرد)یاد دشه است.
  3. کوه مره:این کوه در جنوب باختری شهر ری و در جنوب شهر حسن‌اباد و رودشور جای گرفته است. و بلندای آن 1503 متر است.
  4. دامنه های شمالی کورابلاغ:کوه کورابلاغ یکی از کوه‌های پهنه مرکزی ایران است که در جای هم رسی چهار شهرستان زرندیه، ساوه، ری و قم هست شده است. بخش زیاد این کوه و دو بلندای آن 1915 متر و 1940 متر در شمال استان قم هست شده است. جنوب باختری شهرستان ری به دامنه های شمالی این کوه پیوست. و بخش خاوری کوه (گوی داغ) در شمال کوه کورابلاغ در شهرستان ری هست شده است.

رودخانه ها

              چندین رود نامور و با ارزش ایران که به حوضه البرز مرکزی ایران روان هستند همانند رودهای کرج، شور فشاپویه، جاجرود (در ناحیه مرز خاوری شهرستان ری) در شهر ری جریان یافته و سپس به رودهای کرج و جاجرود می‌پیوندند.

  1. رودخانه کرج از کوه البرز سرچشمه گرفته و پس از گذر از چندین شهرستان استان تهران به حوضه دریاچه نمک قم می‌ریزد. این رودخانه با سوی شمال‌باختری - جنوب‌خاوری سرتاسر شهرستان ری را می‌پیماید و پس از پیوستن به یکی از شاخه‌های جاجرود به دریاچه نمک قم می‌ریزد.
  2. رودخانه ی جاجرود: رودخانه جاجرود یکی از رودهای همیشگی و با ارزش شهرستان استان تهران است که با راه سره جنوبی جاری است و در پایان به دریاچه نمک استان قم می‌ریزد. شاخه‌ای از این رود از ناحیه مرز خاوری شهرستان ری گذر می‌کند.
  3. رود شور فشاپویه: رود درازناانی شور با سوی شمال‌باختری-جنوب‌خاوری پهنه شهرستان ری را طی می‌کند. این رود از 6 کیلومتری جنوب حسن‌آباد فشاپویه گذر می‌کند و به شوره‌زار خاور حوض سلطان قم می‌ریزد. چندین رودخانه کوتاه هم از شهرری گذر می کنند. برخی از آنها آمیخته از رودخانه جعفرآباد یا دربند، رودخانه سرخه حصار و رودخانه کن.

پوشش گیاهی

          شهرستان ری به گونه آب و هوا نیمه صحرایی، دارای جنگل سرشتی نیست و جنگل دست کاشت آن نزدیک به 387 هکتار است. اما از دید مرتع فرناما توانمند است و با 166200 هکتار در میان 12 شهرستان استان تهران پس از فیروزکوه، ساوجبلاغ و دماوند پایه چهارم را داراست. درختان گز و از گیاهانی که کاربرد دارویی دارند مانند خاکشیر، گل گاوزبان، کاسنی، کرچک و پونه در بسیاری جای ها می‌روید.

راه ها

          شهرری در راه راه آهن تهران ـ مشهد و تهران ـ بندر ترکمن و در 15 کیلومتری ایستگاه راه آهن تهران جای دارد. سابر راههای دسترسی به این پهنه آمیخته از:

  1. راهی به سوی جنوب باختری که از کنار دریاچه ی قم می گذرد و 125 کیلومتر از شهر ری تا قم درازا دارد.
  2. راهی به سوی جنوب خاوری از راه بزرگ راه به درازای 40 کیلومتر که به شهر ورامین می پیوندد.
  3. بزرگ راه تهران ـ قم
  4. راه کمربندی که بزرگ راهش با ارزش است و راه پیشین کرج و بزرگ راه در 4 کیلومتری تهران ـ کرج هست.
  5. راه های روستایی که به شهر رهنمون می شوند.

          این شهرستان از دید بخشبندی کشوری دارای ۳ بخش «فشاپویه-کهریزک- مرکزی» و ۶ دهستان و ۱۳۰ روستای دارای باشنده‌ است باشندگان شهرستان بر پایه آمار سال 1385 نزدیک بر 297711 یکان است.

نشانه های تاریخی

          ری تنها پهنه باستانی استان تهران است که دارای نشانه ها تاریخی و مکان‌های دیدنی زیادی است. این پهنه میانه پهناوری گردشگری آیینی استان تهران نیز به شمار می‌آید. دلربایی‌های تاریخی شهرستان ری بر دلربایی‌های سرشتی پهنه پیروز است. پیشینه درازناک و پیشینه کهن ری شوند شده که نشانه ها تاریخی پیشین مانند باروی ری برین - که پیوست به سده‌های پیش از زایش مسیح است - در این شهر هست. برخی از با ارزشترین نشانه ها تاریخی‌های شهر ری آمیخته از:

نشانه ها تاریخی پیش از اسلام :
  • تپه میل- آتشکده بهرام
  • چشمه علی
  • باروی ری دژ رشکان

 نشانه ها تاریخی پس از اسلام:
  • بازار ری
  • کاروانسرای شاه عباسی
  • برج طغرل
  • قلعه طبرک
  • استودان گبرها
  • برج نقاره خانه
  • زندان هارون
  • گنبد امیر اینانج
  • کاروانسرای کنار گرد
  • قلعه گبری

مکان های آیینی

            شهرری بیش از آنکه به شوند نشانه ها تاریخی و باستانی نامور باشد، به فرنام یک شهر آیینی شناخته می‌شود. آرام‌گاه‌های پر شماری از خاندان به امامان شیعیان در شهر ری هست. آرامگاه شاه عبدالعظیم یکی ازبا ارزش‌ترین نشانه ها آیینی شهرستان ری است. برخی از با ارزشترین آرامگاه‌های شهر ری آمیخته از:

  • آرامگاه ابن بابویه
  • آرامگاه امام زاده ابراهیم
  • آرامگاه امام زاده حمزه
  • آرامگاه امام زاده ابوالحسن
  • آرامگاه امام زاده ابوالقاسم
  • آرامگاه امام زاده اسماعیل
  • آرامگاه امام زاده ایوب و یوشع
  • آرامگاه امام زاده حسین
  • آرامگاه امام زاده رقیه
  • آرامگاه سه برادران
  • آرامگاه امام زاده شاهزاده ابراهیم و شاهزاده اسحاق
  • آرامگاه امام زاده شاهزاده حسین
  • آرامگاه امام زاده شعیب
  • آرامگاه امام زاده طاهر
  • آرامگاه امام زاده عبدالله
  • آرامگاه امام زاده علی و قاسم
  • آرامگاه امام زاده عین و غین
  • آرامگاه امام زاده غیبی
  • آرامگاه امام زاده هاجر خاتون
  • آرامگاه امام زاده هادی
  • آرامگاه امام زاده یعقوب
  • آرامگاه امام زاده بی بی زبیده
  • آرامگاه امام زاده بی بی شهربانو
  • آرامگاه جوانمرد قصاب
  • آرامگاه سه دختران
  • آرامگاه شاه عبدالعظیم
اماکن دیگر ری

محله ها

             
محلّه باطان، پالانگران، جیلاباد (یا گیلاباد)، دررشمان، درشهرستان، درعابس، درکنده، در مصلحگاه، دروازه جاروب بندان، دیرینه قبه، رویان، زامهران، زعفران جای، ساربانان، سرای ایالت سیزین، شافعیّه فخرآباد، فلیان (یا بلیان)، کلاهدوزان، کوی اصفهانیان، کوی فیروزه، مهدی آباد، ناهک(یا ناهق)، نصرآباد و مشهد امیرالمؤمنین.

کوچه ها و خیابان ها

              
کوچه حنظله، آیینار، ساسان، الموالی، صوفی، در بازار روده (حسن صباح در آنجا خانه داشت)، خیابان سرکه در سده دوّم و سوّم سفری ناموری و بزرگی داشت، خیابان ساربان(یا ساربانان) و زیاده بر این ها خود بازارها در جای خیابان ها بودند.

بازارها

               
بازار باب الجبل، باب سین، باب هشام، بلیان، چهارسوق یا چهار بازار، بازار دهک نو، بازار روده، که این بازار از همه بازارها ساختمانی تر و آبادتر بوده‌است. بازار ساربانان، بازار نرمه یا رسته نرمه، که پیوست به دیه نارمک است و بازار نصرآباد بازارها گویا بیشتر آشکار و بدون طاق بوده‌است.

دروازه ها

               دروازه آهنین، باطان، که از آنجا به سوی عراق و بغداد می‌رفتند. دروازه بلیّان که این کران جوانمرد قصاب امروزی هستکه از آنجا به قزوین می‌رفتند، دروازه جاروب بندان، باب الحراب دروازه حنظله، دروازه خراسان، دروازه دولاب، در راس الروده، در رشقان یا رشکان، در زامهران باب سین یا باب الصّین، باب الصبرین، در عابس، درغناب، درکنده، دروازه کوهکین که از آنجا به طبرستان می‌رفتند، باب المدینه یا در شهرستان، در مصلحگاه و دروازه هشام که از آنجا به قومس و خراسان می‌رفتند.

گورستان ها

              
به شوند پیشینه ری گورستان‌های پیشینی در شهر ری جای دارد که گور بسیاری از ناموران تاریخی و آیینی ایران است. گورستان ابن بابویه، گورستان امام زاده عبدالله، گورستان شاه عبدالعظیم، گورستان بهشت زهرا از این گروه هستند.

ناموران شهر ری

                محمد بن زکریای رازی، شیخ صدوق، شیخ ابوالگشایش رازی، صوفی رازی، شیخ سرهنی، بدیع الزمان فروزانفر، خجندی رازی از ناموران دانش، فرهنگی، دلاوری و ادبی شهرری هستند.

دارایی

                بازرگانی، پیشه وری، کشاورزی و دامداری از پیشه های ریشه ای باشندگان شهر ری به شمار می‌رود. شهر ری از دید کشاورزی بسیار پویا و ۵۰٪ آن از راه پیشه وری و مکانیزه و مانده به روش نیمه مکانیزه و باستانی انجام می‌گیرد، فرآورده‌های کشاورزی آمیخته از گندم، گیاهان، علوفه‌، پنبه، چغندر قند و ذرت و تره‌بار می‌باشد. از گونه باغداری ۲۰۰۰ هکتار از زمین های شهر ری را تاکستان پوشانده و ۲۰۰۰ هکتار آن آمیخته از سیب گوجه، آلو، زرد آلو، هلو، آلبالو و گلابی است. سوی آبیاری زمین‌های زیر کشت و باغ ها از چاه‌های مغاک و نیمه مغاک سود جسته می شود. وانگهی سامان سره کشاورزی استان تهران برای راهنمایی آب رودخانه کن به پهنه کم آب فشاپویه کانالی در ۲ فاز گود کرده که آب مورد نیاز پهنه فشاپویه را فراهم می‌نماید.

              در رشته پیشه وری، کارخانه های پیشه وری و زای وری باشنده در شهرستان ری نیروهای زیادی به خود گیرش نموده که آمیخته از: پالایشگاه تهران، روغن پارس و اسو، چیت سازی ری، گلیسیرین و صابون دولتی (اتکا)، ریسندگی و بافندگی ممتاز ایران، توری بافی ایران، بنز شرق، ریسندگی الیاف، سیمان ری، کنسرو سازی شمشاد، روغن ورامین، شرکت سهامی کفش اطمینان، روغن نباتی گل، ظروف لعابی قائم، روغن نباتی مارگارین، پلاسکو سازی (سانتال)، دیگر زای وری پیشه وری این شهرستان را در دست دارند که از دید دارایی و هست بازار کار بخش به سزایی را در رشته دارایی انجام می دهد.

ناموری شهر ری

               ناموری ریشه ای شهر ری بیشتر به شوند هست بارگاه شاه عبدالعظیم حسنی در آن بوده‌است. به گونه ایکه تا سال‌ها پیش از آن به (شاه عبدالعظیم) یاد می‌شد، زیاده اینکه این شهر از پیشینی ترین جای های کشور نیز به شمار رفته، نشانه ها باستانی فراوانی را در خویش جای داده‌است.

                در هست شهرری را می‌توان مادر تهران دانست ولی با گسترش تهرانو گزینش آن به فرنام پایتخت، از روی کرد به ری کاسته شد.

               جایداشتن پالایشگاه تهران در کرانه آن، ارزش زمین شناسی، دارایی و هازمانی آن را دوچندان کرده‌است. ری به دلیل جایگرفتن بارگاه امام‌زادگان بسیاری که نامورترین آن ها آنها آرامگاه شاه عبدالعظیم می‌باشد یکی از میانه‌های آیینی ایران فرنام میگردد. کوچه‌های پایانی خیابان عظیم‌آباد شهر ری را تا چندی پیش، سر کوره‌ها می‌نامیدند چرا که در سوی های این محله کوره‌های آجرپزی بود. 


شهر ری یکی از باستانی‌ترین شهرهای جهان و ایران و از شهرهای استان تهران است. تاریخ بنا ری به زمان گروه های آریایی می‌رسد و ری از همه شهرهای ماد بزرگتر بود ری در واژه به چم شهر پادشاهی است. باشنده و جایدار ری را رازی می‌نامند ری در هنگامه‌ای پایتخت ایران بوده‌است. این شهر در درازنا تاریخ به نام گوناگونی خوانده می‌شده، راگا، رغه، ارشکیه، رام اردشیر، ام البلاد، ری شهر، و محمدیه از نامهایی بودند که ری در هر هنگامه به فرنامی با یکی از این نام‌ها خوانده می‌شده بنابرآنچه که در اوستا آمده ری سیزدهمین شهری است که درجهان ساخته شده‌است.

تاریخ ری

پیدایش ری

در بنای شهر ری ناسازگاری هایی هست.
در کتاب نزهة القلوب آمده‌است ری را شیث بنی آدم بنا نهاده‌است. در مختصرالبلدان ابن فقیه بنای ری را به نوادگان «بیلان ابن اصبهان بن فلوج بن سام بن نوح» فرنام داده‌است.
رابرت کرپتر، جهانگرد انگلیسی به پیروی از نویسنده کتاب آثارالبلاد می گوید«ایرانیان بنای این شهر را به هوشنگ پسربزرگ کیومرث فرنام می‌دهند.»
همچنین نویسنده کتاب هفت اقلیم می‌نویسد: "در بنای شهر ری اختلاف بسیار کرده‌اند بعضی برآنند که ری را رازبن اصفهان بن فگل نبشته بنا کرده و برخی گویند رازبن خراسان ساخته و بعضی گفته می‌کنند هوشنگ و کسانی هم روایت می‌کنند کیخسرو بن سیاوش"
همچنین می‌گویند ری شهری است که فیروزبن یزدجرد بنا کرد و آن را رام‌فیروز نام نهاد در فرهنگنامه دهخدا آمده است: بانی ری، راز بن فاروس بن لواسان و به قولی شیس بنی آدم است. گروهی نیز بنای ری را به (روی) از فرزندان نوح و یا ری‌بن بیلان بن اصفهان بن فلوخ فرنام داده‌اند.

ری پیش از اسلام

ری در هنگامه ی پیش از اسلام مرکز بزرگ آیینی زرتشتیان بوده و به دست مدیران موبد گونه ای فرمانداری آیینی سان واتیکان در آن هست داشت و به گونه سره ری در هنگامه ماد ها و هخامنشیان وحتا پیش از آن نیز شهری سپندینه به شمار می‌آمد. جای گرفتن ری در راه راه ابریشم که از آنجا به هگمتانه می‌رفت زیاده بر سوی آیینی به ری ارزش بازرگانی نیز می‌داده‌است، بنابراین مردم ری دست بالا بازرگان و سودا گر بوده‌اند.
درونشد آریایی ها در کران هزاره دوم پیش از زایش مسیح به ری و جایداشت شاخه‌ای از آنها در راه گذر خود به شمال و باختر، نشانه ای از خود بر جای گذاشته که گواهان آن به گونه کوره‌های سفال پزی در کهریزک و نیز در سال ۱۳۷۳ در تپه معمورین در فرودگاه بین المللی امام خمینی به دست آمده‌است، پس از درونشد آریایی ها که با ارزشترین آنها ماد ها و پارس ها می‌باشند و در آمیختن آنها (مادها) با بومیانی که پیش از آنها در این سرزمین باشنده بودند این پهنه نیز در بخش بندی مادها به رماد رازی یا راگا، راگس که در جنوب تهران جای داشت جای گرفت (۷۲۰ - ۵۵۰ پ.ز) با پیروزی کوروش بر نیا خود آژدهاک در سال (۵۵۰پ.ز) پایه‌های نخستین امپراتوری بزرگ جهانی پی‌ریزی شده که هنگام دو سده تا سال (۳۳۰ پ.ز) زندگی یافت این امپراتوری زیاده برسرزمین‌های هست در کرانه فرمانداری ماد از خاور تا سند، باختر تا آسیای کوچک را نیز در بر می‌گرفت، در بخش بندی درونی دگرگونی چندانی فرنام به هنگامه ماد داده نشد و استان های مادی همچنان با همان نام بر جای ماندند در این هنگامه این پهنه در کرانه (رک) جای داشته‌است. در بند ۱۲ از ستون ۱ نبشته پارسی باستان گل نبشته بیستون آمده‌است:

"داریوش شاه گوید: پس از آن، (فرورتیش) با سواران کم گریخت، سرزمینی (ری) نام در ماد سو روانه شد..."

در بند ۱۱ ستون ۳ نبشته پارسی باستان بار دیگر از ری نام برده می‌شود:

"داریوش شاه می‌گوید: پس از آن من سپاه پارسی را از ری نزد ویشتاسپ فرستادم..."

اسکندر مقدونی در پی گیری داریوش سوم از راه هگمتانه به ری وارد می‌شود و ویرانی‌ها به بار می‌آورد. پس از مرگ وی به دست سردارانش بخش شد و در این میان سلوکوس سردار نامی او با پیروزی بر آنتیگون بخش بیشتر آسیای باختری را فروگرفت و پی در پی سلوکی را در سال (۳۱۲ پ.ز) ریخت داد.

در هنگامه سلوکیان، در ری زمین لرزه شدید روی داد، شهر بر شوند این زمین لرزه ویران شد و سلوکوس نخست (بین سالهای ۳۱۲-۲۸۰ پیش از زایش مسیح) شهر را دوباره ساخت و نام زادگاه خود اورپس را بر آن نهاد، به همین شوند در هنگامه سلوکیان از شهر ری به نام اورپس در تاریخ یاد می‌شود.

در هنگامه اشکانیان به شوند اینکه نشانه ها بجا مانده از اشکانیان به دست پی در پی پسین ساسانیان از بین رفته‌است دانش های زیادی در دست نیست و لی آنچه آشکار است ری همچنان ارزش خود را نگه داری کرده و برج و باروی بزرگی در نزدیکی و آغاز چشمه سوربن یا چشمه علی کنونی که ویژه به شاهان و فرماندهان داشت ساخته شده‌است. در این هنگامه ری به گونه یک مرکز آیینی بازرگانی و میانه کشاورزی و دامداری به زندگی خود پایداشت داشته‌است.

شهر ری در هنگامه ساسانیان از مراکز بزرگ آیینی زرتشتیان بود و در آن به دست موبدان موبد گونه ای فرمانداری آیینی سان واتیکان هست داشت. باید گفت ری در هنگامه ساسانیان شهر سپندینه نامیده می‌شد و آتشکده ی ری از بزرگترین آتشکده های آن هنگامه بود که نشانه های آن نیز هم اکنون هست.

ری پس از اسلام

در هنگامه پس از اسلام که سپاه ایران در جنگ نهاوند از مسلمانان شکست خورد و فرمانداری مرکزی از بین رفت، کشور ایران و کشورهای زیر دست آن نیز به کندی تکه تکه گردیدند و فرمانداری هر شهر از که ری نیز از آن هاست به دست مرزبانان آن افتاد. پس از گشایش ری نو یا ری زیرین به دستور نعیم بن مسده و به دست همین زینبدی بنا شد و ری پیشین یا ری برین ویران شد. ری نو در جنوب خاوری ری پیشین بنا گردید.

ری در آغاز سده چهارم هنگامه پرشکوهی از رشد و پهناوری خود را آغاز کرد و این هنگامه مرداویج دیلمی نخستین شاه خاندان زیاری بود. مرداویج در سال ۳۱۵ سفری در دیدگان ساستار آشکار شد و در سال ۳۱۹ سفری خود سالاری یافت و پایتخت خود را ری جای داد.

ری در فرمانداری رکن الدوله پایتخت او فرنام می‌شد و در این زمان بازهم بر ارزش ری افزوده شد. در این هنگامه ری مرکز ساستاری فرهنگی ایران و جهان اسلام دگرگون شد و این کار فروغ دانش و ادب را در این شهر درپی داشت.

ری در هنگامه اسلامی، پناه‌گاه فرمان‌داران بنی امیه بود. این شهر از کشمکش‌های آیینی آسیب بسیار دید و در سال ۶۱۷ هـ. ق مردم آن، در تاخت و تاز مغولان کشته شدند. هنوز نشانه ها تاخت مغولان از بین نرفته بود که ری بار دیگر در سال ۷۸۶ س.م به دست سپاهیان تیمور به ویرانه‌ای دگرگون شد و از آن پس، دیگر روی آبادی به خود ندید. ویرانه‌های ری پیشین هنوز نزدیک شهر کنونی ری مانده است.

نام گذاری

ری در واژه به چم شهر پادشاهی است. باشنده و جایدار ری را رازی می‌نامندهمچنین شیخ ربوه دمشقی (درگذشته 727 سـ) نوشته است:
از ری به چم نیکویی یاد شده است همچنین (راج) یا (راک) از نام‌های ری به چم برلیان و تابان است ری در تاریخ پرپیشینه خود، اسم ها و برنام‌های پر شماری را داشته است که در هر هنگامه به فرنامی با یکی از این نام‌ها خوانده می‌شده.

نام های پیشین ری

آرساسیا، آرساکیا، ارشکیه، اروپس، اروپوس، اَلرّی، اورپا، اورپُس، ائوروپوس، بت رازیکایه، حضرت عبدالبزرگ، دورا، رِ، راجیس، راجیش، راجیک، راز، رازی، رازوک، راژس، راک، راکس، راکیا، راگ، راگا، راگای، راگز، راگس، راگو، راگیا، راگیانا، رام اردشیر، رام پیروز (رام فیروز)، رائی، راورُپُس، رای، رغه، رک، رگ، رگا، رگس، رگه، ری ارشیر، ریشهر، شیخ‌البلاد، ماد پایین، ماد راجیانا، ماد رازی، ماد راگیان، ماد رگیانا، ماد سفیلا، محمدیه، مدی، ئوروپوس.

در آغازین فرهنگنامه تطبیقی، زیادی گونه و بخشی از نام ها و برنام ها یاد شده ری به شوند ناسازگاری در گویش‌ها و سامان و حتا گمانی بر شوند نادرستی نویسندگان به گونه‌های گوناگون بیان شده است.

نکته دیگر آنکه نام های ری همه گفته نشده و نیاز به پژوهش بیشتری دارد. به فرنام نمونه عروس‌البلادو ام‌البلاد دو تا از برنام ها نامور ری هستند که در پهرست بالا از خامه افتاده است. همچنین در یک شوند پیوسته به 520 سفری مهی آمده است. منوچهر پیشدادی شهر ری را که خراب بود از نو بنا نهاد و آن را (ماه جان) نامید.ژان شاردن جهانگرد و جهانگرد هنگامه صفوی نیز در شمار برنام ها و فرنام ها ری (باب الابواب الارض)، (سوق العالم) و (بلدة البلاد) را یاد می‌کند. همچنین درباره ی نام ری، در گل نبشته های بیستون در آن گل نبشته ای است که به زبان مادی می‌باشد راگا نگارش کرده و در گل نبشته دیگر که به زبان تورانی است (راگ کا ان( همچنین در یک نبشته زمین شناسی سده چهارم سفری از ری به نام (مهدیه) یاد شده و در شوند این نام‌گذاری نوشته است: زیرا مهدی در روزگار منطور در ری اقامت داشت و رشید در آنجا زاده شد.

تاریخ سود جستن از نام های ری

نام ری در سرچشمه های باستانی بار ها و به گونه ها گوناگون برده شده‌است. در پیوست‌های نا آیین نامه ای فرنام به تورات کتاب سپندینه یهودیان به نام‌های «توبیت» و «ژودیت» به سامان این شهر به نام «راگس» و «راگو» یاد شده‌است.

در کتاب سپندینه زرتشتیان نام ری از چند سوی برده شده‌است. یکی از آن سوی که این شهر زادگاه زرتشت بوده که آن را به نام «رغه» و «راگا» یاد شده‌است. در گل نبشته بیستون که سنگ نبشته‌ای از داریوش است نیز رگا نامیده شده‌است.

سلوکیان به ری «اروپا» و اشکانیان«ارشکیه»برنام داده بودند. اشکانیان این شهر را پایتخت خود جای داه بودند. ولی هنگامی ساسانیان به پادشاهی می‌رسند دوباره این شهر را به نام باستانی آن، «ری» نامیدند.

در بسیاری از سرچشمه ها اسلامی «محمدیه» فرنام دیگری برای ری یاد می‌شود. این شمار نام برای شهرری از آن سوی بود که هر کدام از شاهان که کمر به آبادانی این شهر می‌بستند نام دل‌خواه خود را بر آن می‌نهادند.

زمین شناسی
شهر ری کرانه‌ای است با پهنه ۲۲۹۳ کیلومتر مربع، از شمال به شهرستان تهران، از جنوب به شهرستان قم از خاور به شهرستان ورامین و شهرستان پاکدشت، از باختر به شهرستان‌های اسلامشهر، رباط کریم و زرندیه کران می‌شود پهنه بخش سه‌گانه شهرستان ری: بخش مرکزی 174؛ بخش کهریزک543، و فشاپویه 1645 کیلومتر مربع می‌باشد شهر ری مرکز شهرستان ری بین هم بستان زمین شناسی '۳۶°۳۵ شمالی، '۲۶°۵۱ خاوری هست شده است. بلندای این شهر از رویه دریا 1062 متر است. شهر ری در جنوب‌خاوری شهر تهران است. درازا ری تا مرکز شهر تهران مرز بر 14 کیلومتر است.

آب و هوا

هوای شهر ری میانجی و خشک می‌باشد. دست بالا میزان گرما در تابستان ۴۲ میزان سانتی گراد بالای صفر و دست کم در زمستان به ۴ میزان سانتی‌گراد زیر صفر می‌رسد. میزان باران سالیانه شهر ری به دست ۲۰۰ میلی‌متر است.

نا همواری ها

شهرستان ری در دشت هست گردیده و کوه‌های آن بلندای زیادی ندارند. این کوه‌ها آمیخته از:
  1. کوه بی بی شهربانو:این کوه در خاور شهر ری و پیوست به آن می‌باشد. کوه بی‌بی شهربانو در خاور شهر ری و بلندایش از رویه دریا 1535 متر است.
  2. کوه آراد:این کوه در مرکز شهرستان ری مرز درازای بخش‌های کهریزک و فشاپویه جای گرفته است. کوه آراد در 9 کیلومتری شمال‌خاوری حسن آباد هست شده و بلندای آن 1428 متر است. از این کوه به نام (اراده) هم یاد شده است. همچنین در یک نگاشتار پیوسته به سال 1307 سفری مهی هنگامه ناصرالدین‌شاه قاجار که به دست دو نفر از مهندسین ایرانی آن هنگام نگار شده بود. از کوه آراد با نام کوه (اراد) یاد شده است. همچنین در کتاب زمین شناس مفصل ایران کوه آراد با نام کوه (حسن‌آباد و کنارگرد)یاد دشه است.
  3. کوه مره:این کوه در جنوب باختری شهر ری و در جنوب شهر حسن‌اباد و رودشور جای گرفته است. و بلندای آن 1503 متر است.
  4. دامنه های شمالی کورابلاغ:کوه کورابلاغ یکی از کوه‌های پهنه مرکزی ایران است که در جای هم رسی چهار شهرستان زرندیه، ساوه، ری و قم هست شده است. بخش زیاد این کوه و دو بلندای آن 1915 متر و 1940 متر در شمال استان قم هست شده است. جنوب باختری شهرستان ری به دامنه های شمالی این کوه پیوست. و بخش خاوری کوه (گوی داغ) در شمال کوه کورابلاغ در شهرستان ری هست شده است.

رودخانه ها

چندین رود نامور و با ارزش ایران که به حوضه البرز مرکزی ایران روان هستند همانند رودهای کرج، شور فشاپویه، جاجرود (در ناحیه مرز خاوری شهرستان ری) در شهر ری جریان یافته و سپس به رودهای کرج و جاجرود می‌پیوندند.

  1. رودخانه کرج از کوه البرز سرچشمه گرفته و پس از گذر از چندین شهرستان استان تهران به حوضه دریاچه نمک قم می‌ریزد. این رودخانه با سوی شمال‌باختری - جنوب‌خاوری سرتاسر شهرستان ری را می‌پیماید و پس از پیوستن به یکی از شاخه‌های جاجرود به دریاچه نمک قم می‌ریزد.
  2. رودخانه ی جاجرود: رودخانه جاجرود یکی از رودهای همیشگی و با ارزش شهرستان استان تهران است که با راه سره جنوبی جاری است و در پایان به دریاچه نمک استان قم می‌ریزد. شاخه‌ای از این رود از ناحیه مرز خاوری شهرستان ری گذر می‌کند.
  3. رود شور فشاپویه: رود درازناانی شور با سوی شمال‌باختری-جنوب‌خاوری پهنه شهرستان ری را طی می‌کند. این رود از 6 کیلومتری جنوب حسن‌آباد فشاپویه گذر می‌کند و به شوره‌زار خاور حوض سلطان قم می‌ریزد. چندین رودخانه کوتاه هم از شهرری گذر می کنند. برخی از آنها آمیخته از رودخانه جعفرآباد یا دربند، رودخانه سرخه حصار و رودخانه کن.

پوشش گیاهی

شهرستان ری به گونه آب و هوا نیمه صحرایی، دارای جنگل سرشتی نیست و جنگل دست کاشت آن نزدیک به 387 هکتار است. اما از دید مرتع فرناما توانمند است و با 166200 هکتار در میان 12 شهرستان استان تهران پس از فیروزکوه، ساوجبلاغ و دماوند پایه چهارم را داراست. درختان گز و از گیاهانی که کاربرد دارویی دارند مانند خاکشیر، گل گاوزبان، کاسنی، کرچک و پونه در بسیاری جای ها می‌روید.

راه ها

شهرری در راه راه آهن تهران ـ مشهد و تهران ـ بندر ترکمن و در 15 کیلومتری ایستگاه راه آهن تهران جای دارد. سابر راههای دسترسی به این پهنه آمیخته از:

  1. راهی به سوی جنوب باختری که از کنار دریاچه ی قم می گذرد و 125 کیلومتر از شهر ری تا قم درازا دارد.
  2. راهی به سوی جنوب خاوری از راه بزرگ راه به درازای 40 کیلومتر که به شهر ورامین می پیوندد.
  3. بزرگ راه تهران ـ قم
  4. راه کمربندی که بزرگ راهش با ارزش است و راه پیشین کرج و بزرگ راه در 4 کیلومتری تهران ـ کرج هست.
  5. راه های روستایی که به شهر رهنمون می شوند.

این شهرستان از دید بخشبندی کشوری دارای ۳ بخش «فشاپویه-کهریزک- مرکزی» و ۶ دهستان و ۱۳۰ روستای دارای باشنده‌ است باشندگان شهرستان بر پایه آمار سال 1385 نزدیک بر 297711 یکان است.

نشانه های تاریخی

ری تنها پهنه باستانی استان تهران است که دارای نشانه ها تاریخی و مکان‌های دیدنی زیادی است. این پهنه میانه پهناوری گردشگری آیینی استان تهران نیز به شمار می‌آید. دلربایی‌های تاریخی شهرستان ری بر دلربایی‌های سرشتی پهنه پیروز است. پیشینه درازناک و پیشینه کهن ری شوند شده که نشانه ها تاریخی پیشین مانند باروی ری برین - که پیوست به سده‌های پیش از زایش مسیح است - در این شهر هست. برخی از با ارزشترین نشانه ها تاریخی‌های شهر ری آمیخته از:

نشانه ها تاریخی پیش از اسلام :
  • تپه میل- آتشکده بهرام
  • چشمه علی
  • باروی ری دژ رشکان

نشانه ها تاریخی پس از اسلام:
  • بازار ری
  • کاروانسرای شاه عباسی
  • برج طغرل
  • قلعه طبرک
  • استودان گبرها
  • برج نقاره خانه
  • زندان هارون
  • گنبد امیر اینانج
  • کاروانسرای کنار گرد
  • قلعه گبری

مکان های آیینی

شهرری بیش از آنکه به شوند نشانه ها تاریخی و باستانی نامور باشد، به فرنام یک شهر آیینی شناخته می‌شود. آرام‌گاه‌های پر شماری از خاندان به امامان شیعیان در شهر ری هست. آرامگاه شاه عبدالعظیم یکی ازبا ارزش‌ترین نشانه ها آیینی شهرستان ری است. برخی از با ارزشترین آرامگاه‌های شهر ری آمیخته از:

  • آرامگاه ابن بابویه
  • آرامگاه امام زاده ابراهیم
  • آرامگاه امام زاده حمزه
  • آرامگاه امام زاده ابوالحسن
  • آرامگاه امام زاده ابوالقاسم
  • آرامگاه امام زاده اسماعیل
  • آرامگاه امام زاده ایوب و یوشع
  • آرامگاه امام زاده حسین
  • آرامگاه امام زاده رقیه
  • آرامگاه سه برادران
  • آرامگاه امام زاده شاهزاده ابراهیم و شاهزاده اسحاق
  • آرامگاه امام زاده شاهزاده حسین
  • آرامگاه امام زاده شعیب
  • آرامگاه امام زاده طاهر
  • آرامگاه امام زاده عبدالله
  • آرامگاه امام زاده علی و قاسم
  • آرامگاه امام زاده عین و غین
  • آرامگاه امام زاده غیبی
  • آرامگاه امام زاده هاجر خاتون
  • آرامگاه امام زاده هادی
  • آرامگاه امام زاده یعقوب
  • آرامگاه امام زاده بی بی زبیده
  • آرامگاه امام زاده بی بی شهربانو
  • آرامگاه جوانمرد قصاب
  • آرامگاه سه دختران
  • آرامگاه شاه عبدالعظیم
اماکن دیگر ری

محله ها

محلّه باطان، پالانگران، جیلاباد (یا گیلاباد)، دررشمان، درشهرستان، درعابس، درکنده، در مصلحگاه، دروازه جاروب بندان، دیرینه قبه، رویان، زامهران، زعفران جای، ساربانان، سرای ایالت سیزین، شافعیّه فخرآباد، فلیان (یا بلیان)، کلاهدوزان، کوی اصفهانیان، کوی فیروزه، مهدی آباد، ناهک(یا ناهق)، نصرآباد و مشهد امیرالمؤمنین.

کوچه ها و خیابان ها

کوچه حنظله، آیینار، ساسان، الموالی، صوفی، در بازار روده (حسن صباح در آنجا خانه داشت)، خیابان سرکه در سده دوّم و سوّم سفری ناموری و بزرگی داشت، خیابان ساربان(یا ساربانان) و زیاده بر این ها خود بازارها در جای خیابان ها بودند.

بازارها

بازار باب الجبل، باب سین، باب هشام، بلیان، چهارسوق یا چهار بازار، بازار دهک نو، بازار روده، که این بازار از همه بازارها ساختمانی تر و آبادتر بوده‌است. بازار ساربانان، بازار نرمه یا رسته نرمه، که پیوست به دیه نارمک است و بازار نصرآباد بازارها گویا بیشتر آشکار و بدون طاق بوده‌است.

دروازه ها

دروازه آهنین، باطان، که از آنجا به سوی عراق و بغداد می‌رفتند. دروازه بلیّان که این کران جوانمرد قصاب امروزی هستکه از آنجا به قزوین می‌رفتند، دروازه جاروب بندان، باب الحراب دروازه حنظله، دروازه خراسان، دروازه دولاب، در راس الروده، در رشقان یا رشکان، در زامهران باب سین یا باب الصّین، باب الصبرین، در عابس، درغناب، درکنده، دروازه کوهکین که از آنجا به طبرستان می‌رفتند، باب المدینه یا در شهرستان، در مصلحگاه و دروازه هشام که از آنجا به قومس و خراسان می‌رفتند.

گورستان ها

به شوند پیشینه ری گورستان‌های پیشینی در شهر ری جای دارد که گور بسیاری از ناموران تاریخی و آیینی ایران است. گورستان ابن بابویه، گورستان امام زاده عبدالله، گورستان شاه عبدالعظیم، گورستان بهشت زهرا از این گروه هستند.

ناموران شهر ری

محمد بن زکریای رازی، شیخ صدوق، شیخ ابوالگشایش رازی، صوفی رازی، شیخ سرهنی، بدیع الزمان فروزانفر، خجندی رازی از ناموران دانش، فرهنگی، دلاوری و ادبی شهرری هستند.

دارایی

بازرگانی، پیشه وری، کشاورزی و دامداری از پیشه های ریشه ای باشندگان شهر ری به شمار می‌رود. شهر ری از دید کشاورزی بسیار پویا و ۵۰٪ آن از راه پیشه وری و مکانیزه و مانده به روش نیمه مکانیزه و باستانی انجام می‌گیرد، فرآورده‌های کشاورزی آمیخته از گندم، گیاهان، علوفه‌، پنبه، چغندر قند و ذرت و تره‌بار می‌باشد. از گونه باغداری ۲۰۰۰ هکتار از زمین های شهر ری را تاکستان پوشانده و ۲۰۰۰ هکتار آن آمیخته از سیب گوجه، آلو، زرد آلو، هلو، آلبالو و گلابی است. سوی آبیاری زمین‌های زیر کشت و باغ ها از چاه‌های مغاک و نیمه مغاک سود جسته می شود. وانگهی سامان سره کشاورزی استان تهران برای راهنمایی آب رودخانه کن به پهنه کم آب فشاپویه کانالی در ۲ فاز گود کرده که آب مورد نیاز پهنه فشاپویه را فراهم می‌نماید.

در رشته پیشه وری، کارخانه های پیشه وری و زای وری باشنده در شهرستان ری نیروهای زیادی به خود گیرش نموده که آمیخته از: پالایشگاه تهران، روغن پارس و اسو، چیت سازی ری، گلیسیرین و صابون دولتی (اتکا)، ریسندگی و بافندگی ممتاز ایران، توری بافی ایران، بنز شرق، ریسندگی الیاف، سیمان ری، کنسرو سازی شمشاد، روغن ورامین، شرکت سهامی کفش اطمینان، روغن نباتی گل، ظروف لعابی قائم، روغن نباتی مارگارین، پلاسکو سازی (سانتال)، دیگر زای وری پیشه وری این شهرستان را در دست دارند که از دید دارایی و هست بازار کار بخش به سزایی را در رشته دارایی انجام می دهد.

ناموری شهر ری

ناموری ریشه ای شهر ری بیشتر به شوند هست بارگاه شاه عبدالعظیم حسنی در آن بوده‌است. به گونه ایکه تا سال‌ها پیش از آن به (شاه عبدالعظیم) یاد می‌شد، زیاده اینکه این شهر از پیشینی ترین جای های کشور نیز به شمار رفته، نشانه ها باستانی فراوانی را در خویش جای داده‌است.

در هست شهرری را می‌توان مادر تهران دانست ولی با گسترش تهرانو گزینش آن به فرنام پایتخت، از روی کرد به ری کاسته شد.

جایداشتن پالایشگاه تهران در کرانه آن، ارزش زمین شناسی، دارایی و هازمانی آن را دوچندان کرده‌است. ری به دلیل جایگرفتن بارگاه امام‌زادگان بسیاری که نامورترین آن ها آنها آرامگاه شاه عبدالعظیم می‌باشد یکی از میانه‌های آیینی ایران فرنام میگردد. کوچه‌های پایانی خیابان عظیم‌آباد شهر ری را تا چندی پیش، سر کوره‌ها می‌نامیدند چرا که در سوی های این محله کوره‌های آجرپزی بود.


 سایت اطلاع‌رسانی مرکز آمار ایران بازدید پنج‌شنبه ۱۸مهر ۱۳۷۸
ری در زمان طبری، نیک‌طبع، پروانه. سمینار بین‌المللی طبری، شهریور ۱۳۶۸، دانشگاه مازندران. در قالب پی‌دی‌اف
ایران باستان، حسن پیرنیا. جلد سوم. ص ۲۶۴۵
گشت و گذاری در شهر تاریخی ری، بی‌بی‌سی فارسی
راگا سرزمینی کهن، روزنامه کارگزاران، شماره ۵۷۰، پنجشنبه، ۳۱ مرداد، ۱۳۸۷
نزهه القلوب، حمدالله بن ابی بکر حمدالله مستوفی، ترجمه سیدمحمد دبیرسیاقی، صفحه 53.
کریمیان، حسین: ری باستان، جلد نخست، نشر انجمن نشانه ها ملی، ۱۳۴۵.
هفت اقلیم، جلد 3، صفحه 3.
معجم البلدان،ابوعبدالله یاقوت حموی، صفحه 116معجم البلدان،ابوعبدالله یاقوت حموی، صفحه 116
فرهنگ دهخدا، جلد 22، حرف راء، صفحه 242.
کریمیان، حسین: ری باستان، جلد نخست، نشر انجمن نشانه ها ملی، ۱۳۴۵، صفحه 70 و 71
کریمیان، حسین: ری باستان، جلد نخست، نشر انجمن نشانه ها ملی، ۱۳۴۵.
معرفی اجمالی ری و پهرست نشانه ها تاریخی - فرهنگی آن ، سایت میراث فرهنگی استان تهران
معرفی اجمالی ری و پهرست نشانه ها تاریخی - فرهنگی آن ، سایت میراث فرهنگی استان تهران
کریمیان، حسین: ری باستان، جلد نخست، نشر انجمن نشانه ها ملی، ۱۳۴۵.
ایران باستان، حسن پیرنیا. جلد سوم. ص ۲۶۴۵
نخبة‌الدهر، شمس‌الآیین دمشقی معروف به شیخ ربوه، ترجمه سید حمید طبیبیان، صفحه 313.
تاریخ اشکانیان، (درر التیجان)، محمد حسن خان اعتماد السلطنه<، به کوشش نهمت احمدی، صفحه 814
فرهنگنامه تطبیقی نام‌های پیشین و جداید مکان‌های زمین شناسی ایران و نواحی مجاور، علی‌رضا چگنگی، صفحه 212.
فرهنگنامه تطبیقی نام‌های پیشین و نیاید مکان‌های زمین شناسی ایران و نواحی مجاور، علی‌رضا چگنگی، صفحه 8.
هفت اقلیم، احمد رازی، جلد 3، صفحه 3
نزهة القلوب، ص 52.
مجمل التواریخ و القصص، صفحه 43.
جهانگردتنامه شاردن، ترجمه محمد عباسی، جلد 3، صفحه 55.
تطبیق لغات زمین شناسی پیشین و جداید ایران، محمدحسن خان اعتماد السلطنه، صفحه 95.
آکام المرجان، اسحاق بن حسین منجم، پژوهش فهمی سعد، ترجمه محمد آصف فکرت، صفحه 67.
سالنامه آماری استان تهران 1380، نقشه استان تهران، نخستین صفحه مقدمه
 زمین شناس ری، علی ملکی میانجی،‌انتشارات دارالحدیث، قم، 1383، صفحه 19
فرهنگ زمین شناسی آبادی‌های کشور جمهوری اسلامی ایران، (تهران)، سازمان زمین شناسی نیروهای مسلح، جلد 38، صفحه 171.
فرهنگ زمین شناسی آبادی‌های کشور جمهوری اسلامی ایران، (تهران)، سازمان زمین شناسی نیروهای مسلح، جلد ۳۸، صفحه ۱۷۱
فرهنگ زمین شناسی آبادی‌های کشور جمهوری اسلامی ایران، (تهران)، سازمان زمین شناسی نیروهای مسلح، جلد 38، صفحه 171.
کوه و کوهنامه ایران، عباس جعفری، انتشارات موسسه زمین شناسی و کارتوگرافی گیتاشناسی، صفحه 123
فرهنگ زمین شناسی آبادی‌های کشور جمهوری اسلامی ایران، (تهران)، سازمان زمین شناسی نیروهای مسلح، جلد 38، صفحه 248 و نقشه شماره 130،
البرز مرکزی، موسسه زمین شناسی و کارتوگرافی گیتاشناسی.کوه و کوهنامه ایران، عباس جعفری، انتشارات موسسه زمین شناسی و کارتوگرافی گیتاشناسی، صفحه 55
کوه و کوهنامه ایران، عباس جعفری، انتشارات موسسه زمین شناسی و کارتوگرافی گیتاشناسی، صفحه 55
زمین شناس مفصل ایران، مسعود کیهان، جلد 3، نقشه مابین صفحه 164 و 165
نقشه شماره 130 البرز مرکزی، موسسه زمین شناسی و کارتوگرافی گیتاشناسی؛ زمین شناس استان تهران، 1363، صفحه 35.
نقشه 1:50.000، استانداری قم، همچنین نقشه 183 موسسه زمین شناسی و کارتوگرافی گیتاشناسی، کوه‌ها و کوهانه ایران، عباسی جعرفی، صفحه 453
کوه و کوهنامه ایران، عباس جعفری، انتشارات موسسه زمین شناسی و کارتوگرافی گیتاشناسی، صفحه 453
رودها و رودنامه ایران، عباس جعفری، انتشارات موسسه زمین شناسی و کارتوگرافی گیتاشناسی، صفحه 388
فرهنگ زمین شناسی آبادی‌های کشور (تهران)، جلد 38، صفحه 166.
سال‌نامه آماری ایران، 1380، صفحه 15.
فرهنگ زمین شناسی آبادی‌های کشور (تهران)، جلد 38، صفحه 167 .
سایت اطلاع‌رسانی مرکز آمار ایران
کریمیان، حسین: ری باستان، جلد نخست، نشر انجمن نشانه ها ملی، ۱۳۴۵.
کریمیان، حسین: ری باستان، جلد نخست، نشر انجمن نشانه ها ملی، ۱۳۴۵.
کریمیان، حسین: ری باستان، جلد نخست، نشر انجمن نشانه ها ملی، ۱۳۴۵.
کریمیان، حسین: ری باستان، جلد نخست، نشر انجمن نشانه ها ملی، ۱۳۴۵.
معرفی اجمالی ری و پهرست نشانه ها تاریخی - فرهنگی آن ، سایت میراث فرهنگی استان تهران
معرفی اجمالی ری و پهرست نشانه ها تاریخی - فرهنگی آن ، سایت میراث فرهنگی استان تهران
راگا سرزمینی کهن، روزنامه کارگزاران، شماره ۵۷۰، پنجشنبه، ۳۱ مرداد، ۱۳۸۷


برچسب ها: شهر ری ، آریا ، ماد ، تهران ، راگا ، رغه ، ارشکیه ، رام اردشیر ، ام البلاد ، ری شهر ، محمدیه ، نزهة القلوب ، شیث بنی‌آدم ، مختصر ابلدان ، ابن فقیه ، بیلان ابن اصبهان بن فلوج بن سام بن نوح ، رابرت کرپتر ، آثار البلاد ، هوشنگ ، کیومرث ، هفت اقلیم ، راز بن اصفهان بن فلوح ، رازبن خراسان ، کیخسرو بن سیاوش ، فیروزبن یزدجرد ، رام‌فیروز ، راز بن فاروس بن لواسان ، قولی شیس بنی آدم ، روی ، فرزندان نوح ، ری‌بن بیلان بن اصفهان بن فلوخ ، زرتشتیان ، واتیکان ، جاده ابریشم ، هگمتانه ، کهریزک ، تپه معمورین ، فرودگاه بین المللی امام خمینی (ره) ، پارس ، راگس ، کوروش ، آژی دهاک ، سند ، آسیای کوچک ، فرورتیش ، داریوش ، ویشتاسپ ، اسکندر ، داریوش سوم ، سلوکوس ، آنتیگون ، آسیای باختری ، سلوکیان ، سلوکوس نخست ، اورپس ، اشکانیان ، ساسانیان ، چشمه علی ، جنگ نهاوند ، نعیم بن مقرن ، مرداویج دیلمی ، زیاری ، رکن الدوله ، بنی امیه ، مغولان ، تیمور ، رازی ، شیخ ربوه دمشقی ، راج ، راک ، برلیان ، تابان ، آرساسیا ، آرساکیا ، اروپس ، اروپوس ، اَلرّی ، اورپا ، اورپُس ، ائوروپوس ، بت رازیکایه ، حضرت عبدالبزرگ ، دورا ، رِ ، راجیس ، راجیش ، راجیک ، راز ، رازوک ، راژس ، راکس ، راکیا ، راگ ، راگای ، راگز ، راگو ، راگیا ، راگیانا ، رام ، اردشیر ، رام پیروز (رام فیروز) ، رائی ، راورُپُس ، رای ، رک ، رگ ، رگا ، رگس ، رگه ، ری ارشیر ، ریشهر ، شیخ‌البلاد ، ماد پایین ، ماد راجیانا ، ماد رازی ، ماد راگیان ، ماد رگیانا ، ماد سفیلا ، مدی ، ئوروپوس ، فرهنگنامه تطبیقی ، عروس‌البلاد ، ام‌البلاد ، بی بی شهربانو ، کوه آراد ، حسن آباد ، اراده ، ناصرالدین‌شاه قاجار ، حوض سلطان قم ، رودخانه جعفرآباد ، دربند ، سرخه حصار ، رودخانه کن ، فیروزکوه ، ساوجبلاغ ، دماوند ، درختان گز ، خاکشیر ، گل گاوزبان ، کاسنی ، کرچک ، پونه ، تپه میل ، آتشکده بهرام ، باروی ری ، دژ رشکان ، بازار ری ، کاروانسرای شاه عباسی ، برج طغرل ، قلعه طبرک ، استودان گبرها ، برج نقاره خانه ، زندان هارون ، گنبد امیر اینانج ، کاروانسرای کنار گرد ، قلعه گبری ، شاه عبدالعظیم ، ابن بابویه ، امام زاده ابراهیم ، امام زاده حمزه ، امام زاده ابوالحسن ، امام زاده ابوالقاسم ، امام زاده اسماعیل ، امام زاده ایوب و یوشع ، امام زاده حسین ، امام زاده رقیه ، آرامگاه سه برادران ، شاهزاده اسحاق ، امام زاده شاهزاده ابراهیم ، امام زاده شاهزاده حسین ، امام زاده شعیب ، امام زاده طاهر ، امام زاده عبدالله ، امام زاده علی و قاسم ، امام زاده عین و غین ، امام زاده غیبی ، امام زاده هاجر خاتون ، امام زاده هادی ، امام زاده یعقوب ، امام زاده بی بی زبیده ، امام زاده بی بی شهربانو ، جوانمرد قصاب ، سه دختران ، محلّه باطان ، پالانگران ، جیلاباد ، گیلاباد ، دررشمان ، درشهرستان ، درعابس ، درکنده ، در مصلحگاه ، دروازه جاروب بندان ، دیرینه قبه ، رویان ، زامهران ، زعفران جای ، ساربانان ، سرای ایالت سیزین ، شافعیّه فخرآباد ، فلیان ، بلیان ، کلاهدوزان ، کوی اصفهانیان ، کوی فیروزه ، مهدی آباد ، ناهک ، ناهق ، نصرآباد و مشهد امیرالمؤمنین ، کوچه حنظله ، آیینار ، ساسان ، الموالی ، صوفی ، در بازار روده ، خیابان سرکه ، خیابان ساربان ، حسن صباح ، بازار باب الجبل ، باب سین ، باب هشام ، چهارسوق یا چهار بازار ، بازار دهک نو ، بازار روده ، بازار ساربانان ، بازار نرمه ، رسته نرمه ، دیه نارمک ، بازار نصرآباد ، دروازه آهنین ، باطان ، عراق ، بغداد ، دروازه بلیّان ، قزویندروازه جاروب بندان ، باب الحراب دروازه حنظله ، دروازه خراسان ، دروازه دولاب ، در راس الروده ، در رشقان ، رشکان ، در زامهران ، باب الصّین ، باب الصبرین ، در عابس ، درغناب ، دروازه کوهکین ، طبرستان ، باب المدینه ، در شهرستان ، دروازه هشام ، قومس ، خراسان ، پالایشگاه تهران ، روغن پارس و اسو ، چیت سازی ری ، گلیسیرین و صابون دولتی (اتکا) ، ریسندگی و بافندگی ممتاز ایران ، توری بافی ایران ، بنز شرق ، ریسندگی الیاف ، سیمان ری ، کنسرو سازی شمشاد ، روغن ورامین ، شرکت سهامی کفش اطمینان ، روغن نباتی گل ، ظروف لعابی قائم ، روغن نباتی مارگارین ، پلاسکو سازی (سانتال) ، خیابان عظیم‌آباد ،